Begrip uitgelegd

Bekering

Kort gezegd: Een omkeer van denken en leven, gericht op God.

Betekenis

In Bijbelse teksten omvat bekering berouw én een nieuwe richting. Het begrip kan een beslissend moment of een voortdurend proces aanduiden.

Herkomst van het woord

Achter het Nederlandse bekering liggen twee verschillende woordvelden. Het Hebreeuwse sjoev betekent ‘terugkeren’ en veronderstelt een weg waarvan men is afgedwaald; het Griekse metanoia duidt een verandering van denken en inzicht aan, terwijl epistrefein de lichamelijke beweging van het zich omdraaien oproept. Het Latijnse conversio bracht die betekenissen samen en leverde het woord dat in de westerse theologie gangbaar werd.

Bijbelse en historische context

De profeten van Israël roepen het volk op terug te keren naar het verbond, niet om van godsdienst te wisselen. Johannes de Doper en Jezus beginnen hun optreden met dezelfde oproep, en in Handelingen 2 leidt de prediking van Petrus tot de drieslag van omkeer, doop en ontvangst van de Geest. Paulus’ ervaring bij Damascus wordt vaak bekering genoemd, hoewel hij zelf liever over roeping spreekt.

Context en verschillen

Tradities leggen verschillende accenten op persoonlijke ervaring, doop, genade en levenspraktijk.

Bekering beschrijft de menselijke omkeer, terwijl rechtvaardiging Gods rechtzettend oordeel benoemt en wedergeboorte de nieuwe oorsprong van het geloofsleven aanduidt. Daarnaast verschilt bekering binnen de eigen traditie van een overgang naar een andere godsdienst, waarvoor doorgaans het woord overgang of proselitisme wordt gebruikt.

Veelvoorkomend misverstand

Bekering wordt vaak gelijkgesteld met één plotseling, emotioneel en dateerbaar moment. Zowel het Hebreeuwse sjoev als de reformatorische catechismustraditie spreken echter van een dagelijkse omkeer die een heel leven duurt; het beeld van de eenmalige beslissing komt vooral uit het piëtisme en de negentiende-eeuwse opwekkingsbewegingen.

Zorgvuldig gebruik

In evangelicale kringen is het bekeringsgetuigenis een herkenbaar genre, terwijl veel Nederlandse protestantse gemeenten eerder van inkeer of omkeer spreken en rooms-katholieke taal het verbindt met boete en verzoening. In de zending en het diaconale werk geldt tegenwoordig de norm dat bekering vrij van druk, afhankelijkheid of materiële ruil moet blijven. Daarbuiten leeft het woord beeldend voort, bijvoorbeeld wanneer iemand zich ‘bekeert’ tot een dieet of een politieke overtuiging.

Gerelateerde begrippen

• Geloof — Vertrouwen op God en instemming met wat over God wordt beleden.
• Doop — Een christelijke initiatieritus met water.
• Zonde — Wat de relatie met God, de naaste en de goede bestemming van de mens beschadigt.
• Rechtvaardiging — Gods rechtzettend oordeel waardoor mensen in een herstelde verhouding tot hem komen.