Begrip uitgelegd

Hel

Kort gezegd: Verzamelnaam voor beelden van oordeel en definitieve verwijdering van God.

Betekenis

Nederlandse vertalingen brengen verschillende Bijbelse woorden samen, waaronder Gehenna en Hades.

Herkomst van het woord

‘Hel’ dekt verschillende Bijbelse woorden: Sjeool, Hades, Gehenna en soms Tartarus. Zij hebben elk een eigen geschiedenis. Gehenna verwijst naar het dal van Hinnom bij Jeruzalem; het ene Nederlandse woord kan die verschillen verhullen.

Bijbelse en historische context

Het Oude Testament spreekt meestal sober over het dodenrijk. In de periode van de Tweede Tempel ontwikkelen beelden van oordeel en opstanding zich verder. Jezus gebruikt Gehenna in waarschuwende taal; middeleeuwse kunst en literatuur werkten latere voorstellingen uitvoerig uit.

Context en verschillen

Daarom vraagt uitleg om aandacht voor het oorspronkelijke woord en genre. Opvattingen over duur en aard verschillen.

Christelijke opvattingen omvatten eeuwige bewuste straf, uiteindelijke vernietiging en hoop op universeel herstel. Rooms-katholiek vagevuur is geen hel maar tijdelijke loutering. Geen van deze posities mag zonder meer als de enige historische christelijke stem worden voorgesteld.

Veelvoorkomend misverstand

Dantes Inferno is geen Bijbelboek. Veel populaire details — kringen, specifieke folteringen en duivels die de hel besturen — komen uit kunst en folklore. In de Bijbel is het kwaad niet soeverein over een eigen rijk.

Zorgvuldig gebruik

Heltaal kan geestelijk misbruik versterken wanneer zij wordt ingezet om gehoorzaamheid, geld of relaties af te dwingen. Bespreek oordeelsteksten met hun genre en context en wees bijzonder voorzichtig bij kinderen, rouwenden en mensen met angstklachten. Matteüs 25 gebruikt een scène van oordeel over volken en verbindt die met zorg voor hongerigen, vreemdelingen, zieken en gevangenen. De beeldtaal moet binnen Jezus’ rede en Matteüs worden gelezen, niet als losse topografie van het hiernamaals. Bijbelse termen als Sjeool, Hades en Gehenna hebben verschillende achtergronden en mogen niet zonder toelichting door één modern beeld worden vervangen. Christelijke tradities verschillen over eeuwige straf, vernietiging en hoop op universeel herstel. Noem de positie en bron. Gebruik angst nooit als toestemmingsmechanisme voor bekering en verwijs bij ernstige paniek naar passende professionele hulp.

Gerelateerde begrippen

• Zonde — Wat de relatie met God, de naaste en de goede bestemming van de mens beschadigt.
• Wederkomst — De christelijke verwachting dat Christus terugkomt en Gods werk voltooit.
• Hemel — Bijbelse aanduiding voor Gods sfeer en, in toekomstverwachting, leven bij God.
• Verzoening — Herstel van een verbroken relatie tussen God en mensen en tussen mensen onderling.