Begrip uitgelegd

Openbaring

Kort gezegd: Goddelijke bekendmaking; ook de naam van het laatste Bijbelboek.

Betekenis

Openbaring van Johannes gebruikt visioenen, symbolen en brieven om vervolgde gemeenten hoop en aansporing te geven.

Herkomst van het woord

Openbaring vertaalt Grieks apokalypsis, onthulling. Het woord betekent dus niet in de eerste plaats ramp. Als boektitel verwijst het naar Openbaring aan Johannes; als theologieterm kan het iedere goddelijke bekendmaking aanduiden.

Bijbelse en historische context

Het boek richt zich aan zeven gemeenten in Romeins Asia en gebruikt visioenen, brieven, hymnen en profetie. Beelden putten uit Daniël, Ezechiël en Romeinse keizercultuur. Datering onder Domitianus is gangbaar maar niet onbetwist.

Context en verschillen

Het boek behoort tot apocalyptische literatuur en is geen eenvoudige kalender van hedendaagse gebeurtenissen.

Algemene openbaring duidt kennis van God via schepping of geweten; bijzondere openbaring betreft specifieke woorden en daden. Het Bijbelboek is apocalyptische literatuur. Historicistische, futuristische, preteristische en idealistische lezingen ordenen symbolen verschillend.

Veelvoorkomend misverstand

Openbaring is geen rechtstreeks gecodeerd verslag van éénentwintigste-eeuws nieuws. Het getal 666 en het beest hadden betekenis voor de eerste hoorders. Een uitleg die die historische horizon overslaat mist de communicatieve functie van het boek.

Zorgvuldig gebruik

Koppel symbolen pas na onderzoek aan actuele personen en vermijd angstmarketing. Geef onzekerheid aan bij interpretaties. De slotvisioenen draaien om recht, volharding en een vernieuwde wereld, niet alleen om het berekenen van rampspoed. Openbaring 1 noemt concrete gemeenten in Asia en presenteert de tekst als boodschap die hardop wordt gelezen en gehoord. Begin daarom bij wat de beelden voor die eerste gemeenschappen konden communiceren. Getallen, dieren, kleuren en steden functioneren in een netwerk van verwijzingen naar Israëls Schriften en Romeinse macht; één symbool heeft niet altijd één woordenboekbetekenis. Noteer bij een uitleg welke leeswijze wordt gevolgd en waar alternatieven bestaan. Gebruik het boek niet om kwetsbare lezers met naderende data, verborgen complotten of verplichte aankopen onder druk te zetten. Onderscheid ten slotte het Bijbelboek Openbaring van algemene of bijzondere openbaring als theologietermen.

Gerelateerde begrippen

• Wederkomst — De christelijke verwachting dat Christus terugkomt en Gods werk voltooit.
• Profeet — Iemand die namens God spreekt en gebeurtenissen duidt.
• Hemel — Bijbelse aanduiding voor Gods sfeer en, in toekomstverwachting, leven bij God.
• Inspiratie — De overtuiging dat de Bijbelse geschriften op bijzondere wijze door God zijn ingegeven.