Begrip uitgelegd

Pasen

Kort gezegd: Het christelijke feest van Jezus’ opstanding.

Betekenis

Pasen volgt op Goede Vrijdag en verkondigt dat de gekruisigde Jezus uit de dood is opgewekt.

Herkomst van het woord

Nederlands Pasen hangt waarschijnlijk samen met kerkelijk Latijn pascha, dat via Grieks uit Hebreeuws pesach komt. De verwantschap weerspiegelt de vroege christelijke viering rond Pesach, maar beide feesten hebben een eigen inhoud en geschiedenis.

Bijbelse en historische context

De oudste christelijke paasverkondiging staat in Paulus’ brieven. De evangeliën vertellen kruisiging, leeg graf en verschijningen. Het concilie van Nicea verbond de jaarlijkse datum aan een zondagse berekening; Oost en West gebruiken soms verschillende kalenders.

Context en verschillen

De paasdatum beweegt mee met een kerkelijke kalenderberekening. Oosterse en westerse data kunnen verschillen.

Pasen omvat in liturgische zin de paasnacht en een vijftig dagen durende paastijd, niet alleen paaszondag. Pesach gedenkt de uittocht van Israël en mag niet als een onvoltooide versie van het christelijke feest worden behandeld.

Veelvoorkomend misverstand

De naam Easter in enkele talen bewijst niet dat het christelijke feest inhoudelijk slechts een heidens lentefeest is. Etymologie, datumgebruiken en theologische inhoud zijn afzonderlijke vragen; in veel talen heet het feest juist Pascha.

Zorgvuldig gebruik

Onderscheid paashaas en eieren als culturele gebruiken van liturgische kern. Bij vergelijking met Pesach zijn Joodse bronnen en actuele Joodse praktijk noodzakelijk. Presenteer de opstanding als geloofsclaim wanneer je voor een algemeen publiek schrijft. Marcus 16:1–8 eindigt in de vroegste bekende handschriften bij angst en stilte van de vrouwen; langere slotpassages hebben een andere handschriftelijke geschiedenis. Vermeld dat wanneer juist het slot van Marcus wordt besproken, zonder daaruit te concluderen dat alle paasoverlevering ontbreekt. De evangeliën verschillen in bezoekers, volgorde en verschijningen en mogen met behoud van die eigen accenten worden gelezen. De paasdatum volgt een kerkelijke kalenderberekening en valt niet simpel samen met de moderne datum van Pesach. Geef bij praktische informatie aan of het gaat om paasnacht, paasmorgen of de bredere paastijd, want vorm en tijdstip verschillen. Kondig bij een paaswake duisternis, vuur, doopwater en lange lezingen vooraf aan voor bezoekers die toegankelijkheidsaanpassingen nodig hebben.

Gerelateerde begrippen

• Opstanding — Opwekking uit de dood; centraal staat de belijdenis dat Jezus is opgestaan.
• Goede Vrijdag — De vrijdag waarop christenen Jezus’ kruisiging gedenken.
• Palmzondag — De zondag vóór Pasen, herinnering aan Jezus’ intocht in Jeruzalem.
• Pinksteren — Het feest van de uitstorting van de heilige Geest.