Begrip uitgelegd

Halleluja

Kort gezegd: Hebreeuwse oproep die betekent: ‘Loof de HEER’.

Betekenis

Het woord bestaat uit een meervoudige oproep tot loven en een verkorte vorm van de Godsnaam.

Herkomst van het woord

Halleluja is een Hebreeuwse gebiedende meervoudsvorm: hallelu, ‘loof’, plus Jah, een verkorte vorm van de Godsnaam. De slot-a is dus geen uitroepklank. Grieks en Latijn namen het woord vrijwel onvertaald over.

Bijbelse en historische context

Meerdere Psalmen beginnen of eindigen met halleluja, vooral aan het slot van het psalmboek. Openbaring 19 bevat de term in het Nieuwe Testament. Westerse liturgie laat het doorgaans weg in de vastentijd en herneemt het met Pasen.

Context en verschillen

Het komt veel voor in de Psalmen en christelijke muziek en is geen algemene uitroep zonder religieuze herkomst.

Halleluja is een oproep tot lof; amen bevestigt wat gezegd of gebeden is. ‘Alleluia’ is een liturgische spellingvariant. In gospel, klassiek repertoire en populaire muziek kan de religieuze lading sterker of zwakker aanwezig zijn.

Veelvoorkomend misverstand

Het woord betekent niet eenvoudig ‘ik ben blij’. In de Psalmen kan lof volgen na strijd, kwetsbaarheid of oordeel. Een vrolijke melodie is daarom geen noodzakelijke voorwaarde, al heeft de term een uitgesproken lofkarakter.

Zorgvuldig gebruik

Respecteer de Godsnaam die in het woord besloten ligt wanneer religieuze gemeenschappen betrokken zijn. Leg bij school- of concertprogramma’s de herkomst uit. Gebruik het niet als karikaturaal kenmerk van enthousiaste gelovigen. Psalm 150 herhaalt de oproep tot lof en noemt stem, blaas-, snaar- en slaginstrumenten; dat brede klankbeeld is tekstspecifiek en schrijft niet voor dat iedere viering alle instrumenten gebruikt. In Openbaring 19 klinkt halleluja in een andere literaire en theologische omgeving, bij hemelse lof en oordeel. Houd die context zichtbaar wanneer een regel wordt geciteerd. De westerse gewoonte om het woord in de vastentijd weg te laten is een liturgische discipline, geen verbod dat voor alle christenen geldt. Vermeld bij muziek of ‘halleluja’ Bijbelcitaat, liturgische acclamatie of artistieke tekst is, en controleer voor publicatie de gekozen spelling en auteursrechten. De spelling alleluia kan binnen dezelfde taal bewust bij een bepaalde liturgische traditie horen.

Gerelateerde begrippen

• Psalm — Een religieus lied of gebed; 150 ervan vormen het Bijbelboek Psalmen.
• Amen — Een instemmend woord: ‘zeker’, ‘zo is het’ of ‘laat het zo zijn’.
• Liturgie — De geordende vorm van een christelijke viering.
• Gebed — Spreken tot en aandachtig verkeren voor God.