Begrip uitgelegd

Oude Testament

Kort gezegd: Het eerste hoofddeel van de christelijke Bijbel.

Betekenis

Het Oude Testament bevat wet, profeten, geschiedschrijving, poëzie en wijsheid en overlapt grotendeels met de Hebreeuwse Bijbel.

Herkomst van het woord

‘Oude Testament’ komt van de christelijke tweedeling in oud en nieuw verbond. Joden spreken van Tenach, gevormd uit Torah, Profeten en Geschriften. De namen ordenen deels overlappende teksten vanuit verschillende religieuze kaders.

Bijbelse en historische context

De boeken ontstonden en werden bewerkt over vele eeuwen in Hebreeuws, met Aramese gedeelten. De Griekse Septuaginta ordende en vertaalde ze. Christelijke canons namen verschillende aantallen deuterocanonieke boeken op, naast een gedeelde kern.

Context en verschillen

Boekvolgorde en omvang verschillen per traditie. De term moet niet als waardeoordeel worden gelezen.

De protestantse volgorde eindigt bij de profeten, de Tenach bij Kronieken. Katholieke en orthodoxe Bijbels bevatten extra of uitgebreidere boeken. ‘Hebreeuwse Bijbel’ is in academische context vaak preciezer wanneer geen christelijke canonindeling bedoeld wordt.

Veelvoorkomend misverstand

Oud betekent hier niet achterhaald, primitief of uitsluitend wettisch. De verzameling bevat genade, wijsheid, protest, poëzie en toekomstverwachting. Een scherp contrast met een liefdevol Nieuwe Testament bevordert historische vertekening en anti-judaïsme.

Zorgvuldig gebruik

Gebruik voor Joodse interpretatie bij voorkeur Tenach en respecteer de eigen boekorde. Benoem verschillen in canon. Christelijke typologie mag worden uitgelegd als latere lezing, niet als de enige oorspronkelijke betekenis van een tekst. De term ‘Oude Testament’ blijft passend wanneer een specifieke christelijke Bijbel of liturgie wordt beschreven, mits ‘oud’ niet als waardeloos wordt uitgelegd. Geef bij citaten boek, hoofdstuk, vertaling en waar relevant canonieke traditie; namen en nummering van sommige boeken verschillen. De Tenach omvat Torah, Profeten en Geschriften, terwijl christelijke ordeningen wet, geschiedenis, poëzie en profetie anders rangschikken. De NBV21-bron bij Lucas 24 laat een christelijke herlezing vanuit Jezus zien, niet de interne indeling van de Joodse canon. Vermijd ook dat ‘wet’ als starre tegenpool van ‘genade’ fungeert: Torah kan onderricht, verbond en geleefde praktijk aanduiden. Vermeld bij deuterocanonieke passages bovendien dat hun plaats en status per kerkelijke canon verschillen.

Gerelateerde begrippen

• Nieuwe Testament — Het tweede hoofddeel van de christelijke Bijbel, met 27 boeken.
• Canon — De erkende verzameling geschriften die als Bijbel geldt.
• Bijbel — De verzameling heilige geschriften van het christendom.
• Wijsheidsliteratuur — Bijbelse geschriften die nadenken over goed leven, lijden en menselijke grenzen.